HEEFT IEMAND BACH GENOEMD?

Het Zagreb Guitar Quartet werd in 1990/91 opgericht in Kroatië en begon als een schoolensemble in de zogenaamde Elly Bašić Music School in de hoofdstad Zagreb. Zoals we allemaal weten, werden Kroatië en de Balkan begin jaren 90 geteisterd door een vreselijke oorlog, dus in veel opzichten waren de band en het repeteren de enige manieren om te ontsnappen aan de harde realiteit.

Sindsdien zijn er veel mensen toegetreden tot het kwartet en vervolgens weer vertrokken. Toch zijn Krunoslav Pehar en Melita Ivković, met wie we het genoegen hebben te spreken, de enige overgebleven leden uit die periode. Melita vertelt ons dat het vroege kwartet ook heel erg over vriendschap ging.

Ze brachten veel tijd samen door en als ze niet aan het repeteren waren, luisterden ze naar de solo-pianoalbums van Keith Jarrett en de gitaaropnames van Julian Bream, om er maar een paar te noemen. "Bream was een enorme gitaarinvloed", aldus Melita.

Van Bach tot jazz en Latijns-Amerikaans
Vandaag de dag is Bach nog steeds een terugkerende naam in hun repertoire:

"We krijgen de beste recensies voor het uitvoeren van Bach. De beste respons van het publiek krijgen we bij het spelen van Bach. Zelfs van mensen van wie je het niet zou verwachten."

"We speelden bijvoorbeeld een keer een outreach voor de Boys and Girls Club in de VS, en tieners die normaal naar hiphop en R&B luisteren, vertelden ons dat ze het meest van Bach genoten (hoewel we ook enkele Latin, Spaanse en ritmische stukken speelden).

Dat levert een paar interessante punten op: dat we het beste spelen als we de muziek spelen die we het mooist vinden, en dat de muziek van Bach alle genres en vooroordelen overstijgt."

Maar het is niet alleen Bach. Als ik vraag wie enkele van hun favoriete componisten zijn om te vertolken, antwoordt Melita:

"Heeft iemand Bach genoemd? Oké, we speelden veel repertoire van de Renaissance tot jazz, echt waar. Zo klinkt de Franse clavecinmuziek (François Couperin) fantastisch op vier gitaren. Ook onze arrangementen van Oscar Peterson pianomuziek worden goed geaccepteerd. Latijns-Amerikaanse muziek is een wereld op zich: Alberto Ginastera, Astor Piazzolla...

Ik noem arrangementen (transcripties) vaak omdat er niet zoveel muziek is die oorspronkelijk voor gitaar is geschreven, laat staan vier gitaren."

Alle muziek bevindt zich in dezelfde oceaan
Wat moderne, ritmische muziek betreft, legt Melita uit dat sommige hedendaagse componisten vier gitaren kunnen laten klinken als moderne ritmische muziek – zoals de werken voor gitaarkwartetten van Leo Brouwer. De jongens van het kwartet speelden in hun jeugd in bands, terwijl Melita een Bossa nova-project heeft met zelf een zangeres.

Ruimte voor een goede akoestiek
Laat je je bij het interpreteren van klassieke muziek inspireren door hedendaagse ritmische muziek?

"We laten ons door alles inspireren, bijvoorbeeld door jazzmuzikanten, vanwege hun vrijheid en expressie. Het verschilt niet zo veel van de muziek die we spelen. Grafisch ontwerp gaat over het gebruik van whitespace en muziek gaat ook over het gebruik van tijd/ruimte. In elke stijl.

Of noem het groove, als je wilt – je hebt evenveel groove in Bach als in moderne muziek. Steve Reich zei: 'Je vist in je onbewuste, dat gevuld is met muziekgeschiedenis'. Alle muziekgeschiedenis bevindt zich in dezelfde oceaan.

Sommige kamers en kerken hebben zo'n mooi geluid dat er zomaar ter plekke nieuwe mooie ideeën ontstaan. Aan de andere kant eten sommige te grote kerken gewoon je geluid op en mensen die niet dichtbij genoeg zitten, horen gewoon wat psychedelische mumbo-jumbo.

Enkele van de beste plaatsen voor klassieke gitaar zijn oude, kleine, stenen kerken langs de Dalmatische kust. En toen we twee jaar geleden in Denemarken speelden, was er die Hellig Kors-kerk in Jyllinge, een fantastische plek", zegt Melita.

Opnames en hifi-akoestiek
zijn natuurlijk een cruciaal onderdeel van een klassiek gitaarkwartet. Wat vind je van goed geluid, hifi en luidsprekers?

"We zijn begonnen als een groep enthousiaste jongeren en we hebben jarenlang als concertgroep gewerkt. Toen we voor het eerst de studio binnenstapten – na enkele jaren concertervaring – schrokken we van het geluid.

Klassieke gitaar is niet gemakkelijk op te nemen. Er is een goede technicus voor nodig en het heeft onze jarenlange ervaring gekost om ons geluid dienovereenkomstig vorm te geven. Daarom hebben we er zo'n 15 jaar over gedaan om een cd uit te brengen.

Een paar jaar geleden ontmoette ik mijn vriend Predrag Ćosić, die geluidstechnicus en (rock- en jazz)gitarist is. Hier in Zadar hebben we een opnamestudio geopend en het kwartet neemt hier nu op, net als enkele andere muzikanten. Ik heb het gevoel dat we eindelijk die belangrijke stap in het leven van een ensemble hebben - je eigen studioruimte en tijd.

Over de hifi-wereld gesproken, het is waar dat wij muzikanten vaak geen goede hifi-apparatuur hebben. Niet omdat we onwetend zijn, maar vooral omdat we geen geld meer hebben", lacht Melita.

Opnames voor de toekomst
Hoe is het om een klassieke gitaargroep te zijn in de muziekindustrie en de moderne mediawereld?

"Klassieke gitaar is een kleine niche in een bijna onbestaande klassieke muziekindustrie. Wat op zichzelf een klein onderdeel is van een afnemende muziekindustrie - erg optimistisch, nietwaar? Aan de andere kant vind ik het leuk dat we vandaag de dag de traditionele manieren van distributie kunnen omzeilen en onze muziek online kunnen uitbrengen, zodat mensen over de hele wereld ons kunnen vinden.

Opnemen is nu de prioriteit. We willen graag wat goede muziek achter ons laten. Ambitie is om te leren en te groeien, persoonlijk en in het kwartet." Melita concludeert.

Het kwartet heeft net gespeeld op het International Guitar Festival in Brussel, België. Laten we hopen dat het publiek het best mogelijke geluid en akoestiek had om te genieten van deze getalenteerde klassieke groep uit Kroatië.

- Rune H. Jensen, rhj@dali.dk