CZY KTOŚ WSPOMNIAŁ O BACHU?

Zagreb Guitar Quartet został założony w Chorwacji w latach 1990–1991 i rozpoczął działalność jako zespół szkolny w tak zwanej Szkole Muzycznej Elly Bašić w stolicy kraju, Zagrzebiu. Jak wszyscy wiemy, Chorwacja i całe Bałkany były nękane przez straszną wojnę na początku lat 90. XX wieku, więc pod wieloma względami zespół i próby były jedynymi sposobami na ucieczkę od trudnej rzeczywistości.

Od tego czasu wiele osób dołączyło, a następnie opuściło kwartet. Jednak Krunoslav Pehar i Melita Ivković, z którymi mamy przyjemność rozmawiać, są jedynymi pozostałymi członkami z tego okresu. Melita mówi nam, że wczesny kwartet był również bardzo związany z przyjaźnią.

Spędzali razem dużo czasu, a kiedy nie mieli prób, słuchali solowych albumów fortepianowych Keitha Jarretta i nagrań gitarowych Juliana Breama, żeby wymienić tylko kilka przykładów. „Bream miał ogromny wpływ na gitarę”, twierdzi Melita.

Od Bacha poprzez jazz aż po muzykę latynoamerykańską
Dziś Bach wciąż powraca w ich repertuarze:

„Otrzymujemy najlepsze recenzje za wykonywanie Bacha. Najlepszą reakcję publiczności uzyskujemy grając Bacha. Nawet od osób, po których byśmy się tego nie spodziewali”.

„Na przykład raz graliśmy dla Boys and Girls Club w USA, a nastolatkowie, którzy zwykle słuchają hip-hopu czy R&B, powiedzieli nam, że najbardziej podobał im się Bach (chociaż graliśmy też utwory latynoamerykańskie, hiszpańskie i rytmiczne).

To daje kilka interesujących spostrzeżeń, a mianowicie że gramy najlepiej wtedy, kiedy gramy muzykę, którą najbardziej lubimy. Poza tym muzyka Bacha wykracza poza wszystkie gatunki i uprzedzenia”.

Ale to nie tylko Bach. Kiedy pytam, kto jest ich ulubionym kompozytorem do interpretacji, Melita odpowiada:

„Czy ktoś wspomniał o Bachu? Ok, graliśmy naprawdę dużo różnego repertuaru, od muzyki renesansowej po jazz. Na przykład francuska muzyka klawesynowa (François Couperin) brzmi fantastycznie zagrana na czterech gitarach. Nasze aranżacje muzyki fortepianowej Oscara Petersona są również dobrze przyjmowane. Muzyka latynoamerykańska to świat sam w sobie: Alberto Ginastera, Astor Piazzolla...

Często wspominam o aranżacjach (transkrypcjach), ponieważ nie ma tak wiele muzyki napisanej oryginalnie na gitarę, nie mówiąc już o czterech gitarach”.

Cała muzyka jest w tym samym oceanie
Jeśli chodzi o nowoczesną muzykę rytmiczną, Melita wyjaśnia, że niektórzy współcześni kompozytorzy potrafią sprawić, że cztery gitary brzmią jak nowoczesna muzyka rytmiczna – na przykład utwory Leo Brouwera na kwartety gitarowe. Chłopaki z kwartetu grali w zespołach, gdy byli młodzi, podczas gdy Melita ma projekt bossa nova z samą wokalistką.

Przestrzeń dla świetnej akustyki
Czy inspirujesz się współczesną muzyką rytmiczną podczas interpretacji muzyki klasycznej?

„Inspirujemy się wszystkim – muzykami jazzowymi, na przykład ich wolnością i ekspresją. Nie różni się to zbytnio od muzyki, którą gramy. Projektowanie graficzne polega na wykorzystaniu białej przestrzeni, a muzyka również polega na wykorzystaniu czasu/przestrzeni. W dowolnym stylu.

Można to nazwać groovem – w Bachu jest tego tyle samo, co w muzyce współczesnej. Steve Reich powiedział: „To jak łowienie w swojej podświadomości, która jest wypełniona historią muzyki”. Cała historia muzyki znajduje się w tym samym oceanie.

Niektóre pomieszczenia i kościoły mają tak piękny dźwięk, że nowe piękne pomysły pojawiają się na miejscu. Z drugiej strony, niektóre zbyt duże kościoły po prostu zjadają dźwięk, a ludzie, którzy nie siedzą wystarczająco blisko, słyszą tylko psychodeliczną kakofonię.

Niektóre z najlepszych miejsc na granie na gitarze klasycznej to stare, małe, kamienne kościoły wzdłuż wybrzeża Dalmacji. Poza tym, kiedy graliśmy w Danii dwa lata temu, był tam kościół Hellig Kors w Jyllinge, to fantastyczne miejsce” – mówi Melita.

Nagrania i Hi-Fi
Akustyka i dźwięk stanowią oczywiście kluczową część bycia w klasycznym kwartecie gitarowym. Co myślisz o dobrym dźwięku, Hi-Fi oraz głośnikach?

„Zaczęliśmy jako grupa entuzjastycznych młodych ludzi i przez lata pracowaliśmy jako grupa koncertowa. Kiedy weszliśmy do studia po raz pierwszy – po kilku latach doświadczeń koncertowych – byliśmy zszokowani brzmieniem.

Gitara klasyczna nie jest łatwa do nagrania. Potrzeba dobrego inżyniera, a nasze wieloletnie doświadczenie pozwoliło nam odpowiednio ukształtować nasze brzmienie. Dlatego wydanie płyty zajęło nam około 15 lat.

Kilka lat temu poznałam mojego partnera, Predraga Ćosicia, który jest inżynierem dźwięku i gitarzystą (rockowym i jazzowym). Tutaj, w Zadarze, otworzyliśmy studio nagraniowe i kwartet nagrywa tu teraz, podobnie jak kilku innych muzyków. Czuję, że w końcu wykonaliśmy ten ważny krok w życiu zespołu – mamy własną przestrzeń studyjną i czas.

Mówiąc o świecie Hi-Fi, prawdą jest, że my, muzycy, często nie mamy dobrego sprzętu Hi-Fi. Nie dlatego, że jesteśmy ignorantami, ale głównie dlatego, że nie mamy pieniędzy” – śmieje się Melita.

Nagrania dla przyszłości
Jak to jest być grupą, grającą na gitarze klasycznej, we współczesnym przemyśle muzycznym i świecie mediów?

„Gitara klasyczna to mała nisza w prawie nieistniejącym przemyśle muzyki klasycznej. Co samo w sobie jest niewielką częścią upadającego przemysłu muzycznego. To bardzo optymistyczne, prawda? Z drugiej strony podoba mi się fakt, że możemy dziś ominąć tradycyjne sposoby dystrybucji i wydać naszą muzykę online, dzięki czemu ludzie na całym świecie mogą nas znaleźć.

Nagrywanie jest teraz priorytetem. Chcielibyśmy pozostawić po sobie dobrą muzykę. Naszą ambicją jest nauka i rozwój, zarówno osobisty, jak i w kwartecie”. Melita podsumowuje.

Kwartet właśnie zagrał na Międzynarodowym Festiwalu Gitarowym w Brukseli w Belgii. Miejmy nadzieję, że publiczność miała najlepszy możliwy dźwięk i akustykę, żeby cieszyć się tą utalentowaną klasyczną grupą z Chorwacji.

– Rune H. Jensen, rhj@dali.dk